គន្លឹះ ៨ យ៉ាងធ្វើឱ្យពាក្យសម្ងាត់របស់អ្នករឹងមាំ និងមានសុវត្ថិភាព

 យើងបានប្រើអ៊ីនធឺណិតអស់រយៈពេលជិត ៣៥ ឆ្នាំហើយប៉ុន្តែយើងមិនទាន់អ្នកប្រើប្រាស់មួយចំនួនមិនទាន់បានស្វែងយល់អំពីការការពារលេខសម្ងាត់ដែលបានប្រើប្រាស់លើអ៊ីនធឺណិតនោទេ យោងតាមការសិក្សាសន្តិសុខថ្មីៗនេះលេខសម្ងាត់ដែលនិយមប្រើប្រាស់ជាទូទៅបំផុតមានដូចជា“ ១២៣៤៥៦” និង“password” ការដាក់ពាក្យសម្ងាត់បែបនេះងាយចងចាំប៉ុន្តែវាងាយស្រួលត្រូវបានទាយដឹង ឬហេគ(hack) ហើយប្រសិនបើអ្នកប្រើពាក្យសម្ងាត់សាមញ្ញនៅក្នុងគណនីជាច្រើនដូចការសិក្សាខាងលើនេះ នោះទិន្នន័យរបស់អ្នកអាចមានគ្រោះថ្នាក់ទាំងអស់។

ខាងក្រោមនេះគឺជាគន្លឹះ ៨ ចំណុចសម្រាប់ដើម្បីបង្កើនសុវត្ថិភាពពាក្យសម្ងាត់របស់អ្នកឱ្យកាន់តែរឹងមាំ និងមិនងាយទាយដឹង ឬបំបែកបាន៖

១. បង្កើតលេខកូដសម្ងាត់របស់អ្នកអោយបានវែង

ពួក ហេគឃ័រ (Hacker) ប្រើវិធីជាច្រើនដើម្បីព្យាយាមចូលទៅក្នុងគណនីរបស់អ្នក ប្រើដំបូងគឺធ្វើការទស្សទាយលេខសម្ងាត់ដោយប្រើប្រាស់ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន ឧ. ឈ្មោះ ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត អាសយដ្ឋានរបស់អ្នកជាដើម ហើយមានម្យោយបាយជឿនលឿនជាងនេះគឺត្រូវដែលជាការវាយប្រហារបំបែកពាក្យសម្ងាត់ (brute force attack) ដែលបច្ចេកទេសនេះគឺកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដំណើរការគ្រប់ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃតួអក្សរតួលេខនិងនិមិត្តសញ្ញាដែលអាចធ្វើទៅបានដើម្បីបំបែកពាក្យសម្ងាត់របស់អ្នក ហេតុដូចនេះពាក្យសម្ងាត់របស់អ្នកកាន់តែវែងនិងកាន់តែស្មុគស្មាញដំណើរការនេះកាន់តែយូរ ហើយលេខសម្ងាត់ដែលមានបីតួអក្សរចំណាយពេលតិចជាងមួយវិនាទីគឺអាចបំបែកបាន។

២. ធ្វើឱ្យលេខសម្ងាត់របស់អ្នកពិបាកទាយដឹង

ពាក្យសម្ងាត់វែងគឺល្អ បើមានទាំងពាក្យនិងឃ្លាគឺកាន់តែល្អ ប្រសិនបើការរួមបញ្ចូលគ្នានៃតួអក្សររបស់អ្នកមិនមាននៅក្នុងវចនានុក្រម ឃ្លារបស់អ្នកមិនមាននៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ដែលបានបោះពុម្ភទេហើយវាមិនត្រឹមត្រូវតាមវេយ្យាករណ៍ទេពួកហេគឃ័រ(hacker)នឹងពិបាកបំបែក ហេតុនេះកុំប្រើតួអក្សរដែលមានលំដាប់លើក្តារចុចដូចជាលេខតាមលំដាប់លំដោយ ឬ“ qwerty” ដែលត្រូវបានប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយ។

៣. បញ្ចូលតួលេខរួម និមិត្តសញ្ញា និងអក្សរធំនិងអក្សរ​តូច

ប្រើប្រាស់និមិត្តសញ្ញានិងតួលេខជាមួយអក្សរ ឧទាហរណ៍អ្នកអាចជំនួសលេខសូន្យសម្រាប់អក្សរ O ឬ @ សម្រាប់អក្សរ A ហើយប្រសិនបើលេខសម្ងាត់របស់អ្នកគឺជាឃ្លាសូមពិចារណារកអក្សរធំដំបូងនៃពាក្យថ្មីនីមួយៗដែលនឹងកាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់អ្នកក្នុងការចងចាំ។

៤. ជៀសវាងការប្រើប្រាស់ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន

ប្រសិនបើមានព័ត៌មានអំពីអ្នកគឺអាចរកឃើញបានយ៉ាងងាយស្រួលដូចជាថ្ងៃខួបកំណើត ថ្ងៃខួប អាស័យដ្ឋាន ទីក្រុងកំណើត ឈ្មោះវិទ្យាល័យ និងឈ្មោះរបស់សាច់ញាតិនិងឈ្មោះសត្វចិញ្ចឹម មិនត្រូវបញ្ចូលវានៅក្នុងលេខសម្ងាត់របស់អ្នកឡើយ ដោយសារវាធ្វើឱ្យពាក្យសម្ងាត់របស់អ្នកងាយស្រួលក្នុងការទាយដឹង លើសពីនេះនៅលើកំណត់សំគាល់នោះប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានជ្រើសរើសសំណួរនិងចម្លើយសុវត្ថិភាពនៅពេលបង្កើតគណនីតាមអ៊ិនធឺណិត សូមជ្រើសរើសជ្រើសរើសំណួរ និងចំលើយ ដែលមិនមែនជាព័ត៌មានអាចរកបាននៅលើគណនីបណ្តាញសង្គមរបស់អ្នក។

៥. កុំប្រើឡើងវិញនូវពាក្យសម្ងាត់ដែលធ្លាប់ប្រើ

នៅពេលដែលពួកហេគឃ័រ (Hacker) បានបញ្ចប់ការហេគទ្រង់ទ្រាយធំដូចដែលពួកគេបានធ្វើរួចហើយជាមួយអ៊ីម៉ែលដែលពេញនិយមថ្មីៗនេះ បញ្ជីអាស័យដ្ឋានអ៊ីម៉ែលនិងពាក្យសម្ងាត់ដែលអ្នកបានប្រើត្រូវបានបែកធ្លាយជាញឹកញាប់នៅលើអនឡាញ។ ប្រសិនបើគណនីរបស់អ្នកត្រូវបានបែកធ្លាយ ហើយអ្នកនៅប្រើអាស័យដ្ឋានអ៊ីម៉ែលនេះនិងពាក្យសំងាត់នៅលើគេហទំព័រជាច្រើននោះព័ត៌មានរបស់អ្នកអាចត្រូវបានប្រើយ៉ាងងាយស្រួលដើម្បីចូលទៅក្នុងគណនីណាមួយផ្សេងទៀត ។

៦. ប្រើកម្មវិធី/សេវាកម្មគ្រប់គ្រងពាក្យសម្ងាត់

កម្មវិធី/សេវាកម្មវិធីគ្រប់គ្រងពាក្យសម្ងាត់គឺជាកម្មវិធី/សេវាកម្មវិធីដែលអាចបង្កើតនិងរក្សាទុកពាក្យសំងាត់ដ៏រឹងមាំជំនួសអ្នក ពាក្យសម្ងាត់នឹងត្រូវបានរក្សាទុកដោយធ្វើកូដនីយកម្ម (encrypted) នៅក្នុងម៉ាស៊ីនមេរបស់ក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវកម្ម ហើយអ្នកនឹងទទួលបានលេខសម្ងាត់មេរួមមួយដើម្បីអាចចូលទៅប្រើប្រាស់លេខសម្ងាត់ទាំងអស់ដែលរក្សាក្នុងកម្មវិធី/សេវាកម្មនោះ មានសេវាកម្មជាច្រើនអាចប្រើប្រាស់ដោយឥតគិតថ្លៃ និងភ្ជាប់មកជាមួយនូវមុខងារជាជម្រើសដូចជាការធ្វើពាក្យសំងាត់ថ្មីនៅលើឧបករណ៍ជាច្រើននិងត្រួតពិនិត្យទម្លាប់នៃលេខសំងាត់របស់អ្នកដើម្បីធានាថាអ្នកមិនប្រើតែមួយនៅក្នុងទីតាំងច្រើនទេ។

៧. រក្សាទុកពាក្យសម្ងាត់ឱ្យមានសុវត្ថិភាព

កុំឱ្យលេខសម្ងាត់របស់អ្នកទៅអ្នកដទៃ កុំវាយបញ្ចូលពាក្យសម្ងាត់របស់អ្នកទៅក្នុងឧបករណ៍របស់អ្នកប្រសិនបើអ្នកផ្សេងកំពុងមើលការបញ្ចូលរបស់អ្នក ហើយកុំដាក់ពាក្យសម្ងាត់របស់អ្នកនៅលើកំណត់ត្រាស្អិតនៅលើកុំព្យូទ័រការងាររបស់អ្នក។ ប្រសិនបើអ្នករក្សាទុកបញ្ជីពាក្យសម្ងាត់របស់អ្នក ឬសន្លឹកជំនួយពាក្យសម្ងាត់នៅលើកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកក្នុងឯកសារដាក់ឈ្មោះឯកសារនោះដោយចៃដន្យដូច្នេះវាមិនមែនជាការផ្តល់សញ្ញាដល់អ្នកលួចយកឯកសារឡើយ។

៨. ផ្លាស់ប្តូរពាក្យសម្ងាត់ឱ្យបានទៀតទាត់

អ្នកគួរយល់ដឹងថាព័ត៌មានកាន់តែសំខាន់ គឺកាន់តែងាយរងគ្រោះពីការវាយប្រហារ ហេតុនេះអ្នកគួរធ្វើការផ្លាស់ប្តូរលេខសម្ងាត់ឱ្យបានញឹកញាប់ ហើយនៅពេលអ្នកបានផ្លាស់ប្តូររួចសូមកុំប្រើលេខសម្ងាត់នោះម្តងទៀត។